THÔNG BÁO: WEBSITE HIỆN ĐANG TRONG QUÁ TRÌNH CHẠY THỬ NGHIỆM
Thứ 2, 11/12/2017
Hotline: 0988003355

Thế giới chung tay phòng chống thảm họa thiên tai

Đối phó với thiên tai không còn chỉ là chống chọi khi nó đến và khắc phục khi nó đi qua, mà là chuẩn bị trước mọi công việc để nó không gây thiệt hại lớn. Do đó, những bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tế phòng chống thảm họa thiên nhiên của các nước trên thế giới rất có ý nghĩa đối với nước ta, cả trước mắt và lâu dài.

Ảnh minh họa

Tuyên truyền, giáo dục, huy động toàn dân trong phòng chống

Tại Châu Á - Thái Bình Dương, hàng năm có khoảng 80% dân cư bị ảnh hưởng và hơn 3.100 người bị chết do thảm họa thiên nhiên. Thiệt hại về kinh tế do thảm họa thiên nhiên gây ra ước tính: In-đô-nê-xi-a là 1,2% GDP, Việt Nam 1,8% GDP, Mi-an-ma 1,9% GDP, Ma-lai-xi-a 1% GDP, Cam-pu-chia 1% GDP, Lào 1,7% GDP... Trước những diễn biến phức tạp và khó lường của thiên tai, năm 2009, Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc đã quyết định lấy ngày 13/10 hằng năm làm Ngày Quốc tế GNTT nhằm khuyến khích mọi công dân và chính phủ tham gia xây dựng cộng đồng và đất nước có khả năng phòng chống thiên tai tốt hơn.

Nhiều nước trên thế giới quan tâm làm cho toàn dân, toàn xã hội nhận thức sâu sắc về vị trí và tầm quan trọng của công tác phòng chống thảm họa thiên tai. Ở nhiều nước, công tác tuyên truyền, giáo dục luôn được chú trọng nhằm nâng cao nhận thức chung cho các tầng lớp nhân dân về phòng chống thảm họa thiên nhiên, để nhân dân luôn đề cao cảnh giác, sẵn sàng hợp tác với các cơ quan chức năng phòng ngừa, hạn chế tổn thất về người và của khi thảm họa xảy ra. Công tác tuyên truyền giáo dục được thực hiện thường xuyên, liên tục, mang tính hệ thống; kết hợp sử dụng các phương tiện truyền thông hiện đại như phát thanh, truyền hình, báo chí, mạng internet với các hình thức tuyên truyền đơn giản nhưng hiệu quả để nhân dân có được nhận thức chung về sự nguy hiểm và tác động của thảm họa thiên tai.

Tùy theo điều kiện cụ thể mà các nước thực hiện các biện pháp tuyên truyền, giáo dục khác nhau. Mọi cá nhân, tổ chức, không phân biệt hình thức sở hữu, hình thức tổ chức, đều chịu tác động của thiên tai, thảm hoạ. Họ vừa là đối tượng được bảo vệ vừa là lực lượng tham gia phòng chống, khắc phục hậu quả thảm họa thiên nhiên. Phòng chống, khắc phục hậu quả thảm họa thiên nhiên là quyền lợi, trách nhiệm của mọi người dân, mọi tổ chức. Bên cạnh việc thành lập các tổ chức và lực lượng chuyên trách giải quyết hậu quả thảm họa thiên nhiên, các nước trên thế giới rất coi trọng việc huy động sức mạnh của toàn dân, toàn xã hội trong công tác phòng chống thảm họa. Nhiều nước đã cụ thể hóa các hoạt động này thông qua việc ban hành các văn bản pháp luật, trong đó quy định kết hợp giữa tự nguyện và bắt buộc, kết hợp giữa tự bảo vệ và được bảo vệ, thực hiện xã hội hoá sâu rộng, phát huy sức mạnh của toàn xã hội và sự trợ giúp quốc tế trong phòng chống thảm họa thiên tai đến các khu vực bị thiên tai, nhằm tránh để xảy ra dịch bệnh lớn sau trận động đất.

Tăng cường hợp tác quốc tế trong phòng chống thảm họa thiên tai

Nhằm đối phó một cách hiệu quả với thảm họa thiên tai, trong thời gian qua, các nước đã đẩy mạnh các hoạt động hợp tác với nhau trên nhiều lĩnh vực như: Trao đổi thông tin, kinh nghiệm, xây dựng cơ sở dữ liệu về thảm họa thiên nhiên; trợ giúp phương tiện kỹ thuật, huấn luyện, đào tạo nhân lực, tổ chức các hội thảo, hội nghị định kỳ, phối hợp tổ chức diễn tập tìm kiếm cứu nạn nhằm tăng cường năng lực đối phó với thảm họa thiên tai.

Một số nước đã thỏa thuận thiết lập đường dây nóng giữa các lực lượng chuyên trách nhằm chia sẻ thông tin, kịp thời thông báo khi tình huống xảy ra, nhất là trong các trường hợp cần trợ giúp tìm kiếm cứu nạn và khắc phục hậu quả do thảm họa gây ra. Hợp tác trong lĩnh vực phòng chống thảm họa giữa các nước được tiến hành cả song phương và đa phương, đã phát huy hiệu quả thiết thực, củng cố sự hiểu biết, tôn trọng lẫn nhau, giúp nhau cùng phát triển.Trong lĩnh vực hợp tác phòng chống thảm họa thiên tai, hiện nay có các tổ chức, diễn đàn quốc tế và khu vực như: Diễn đàn quốc tế về giảm nhẹ thảm họa (GFDRR); Khung hành động Hyogo về giảm nhẹ rủi ro thảm họa (HFA); UNFCCC; Thỏa thuận ASEAN về giảm nhẹ và ứng phó thảm họa (ADDMER). Đặc biệt, gần đây nhất là sự ra đời của Nhóm làm việc về hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thảm họa (HADR) trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM+) với sự tham gia của 10 nước ASEAN và 8 nước đối tác đối thoại. Đây được coi là hoạt động hợp tác thực chất, hiệu quả giữa ASEAN và các nước đối tác đối thoại.

Công tác HTQT của nước ta trong lĩnh vực này được đẩy mạnh, thực hiện tốt các hoạt động trong Công ước Khung của Liên Hợp Quốc về BĐKH, Công ước Vien và Nghị định thư Montreal về bảo vệ tầng ô-zôn; xây dựng định hướng hợp tác, trao đổi thông tin song phương và đa phương, thiết lập và duy trì hợp tác thường xuyên với Cơ quan Khí tượng: Australia, Nhật Bản, Ý, Phần Lan, Hàn Quốc, Trung Quốc, Vương quốc Anh, Lào, Campuchia... Tham gia tích cực, các hội nghị, diễn đàn quốc tế để nâng cao vị thế của Quốc gia, đặc biệt tại các Hội nghị thường niên của Tổ chức Khí tượng thế giới. Việt Nam có quan hệ với nhiều tổ chức và các nước trên thế giới và khu vực, như: UNDP, UNEP, UNESCO, ESCAP, APEC, Uỷ ban Bão, Tiểu ban Khí tượng và Vật lý địa cầu ASEAN, Trung tâm PCTT Châu Á, Ủy hội sông Mê Công... Thực tế ở nước ta, trong chủ động phòng chống và khắc phục hậu quả thảm họa, dự báo thảm họa có ý rất quan trọng. Đã có nhiều kinh nghiệm được rút ra từ những thảm họa thiên nhiên lớn xảy ra trong những năm vừa qua. Bài học kinh nghiệm qua các trận bão, lũ, động đất cho thấy nếu chủ động làm tốt công tác dự báo, kịp thời có các phương án đối phó, người dân được trang bị đầy đủ các phương tiện dụng cụ cần thiết và kiến thức, thì hậu quả do thảm họa gây ra sẽ giảm đi. Nếu hệ thống thoát nước, thủy lợi được thiết kế hợp lý, các thành phố sẽ tránh được ngập lụt. Nếu quy hoạch dân cư bảo đảm khoảng cách an toàn với các dòng sông, lũ quét sẽ tác động đến ít người dân hơn… Các ứng dụng công nghệ mới trong dự báo KTTV của nước ta đã góp phần nâng thời gian dự báo bão, áp thấp nhiệt đới từ 24 giờ lên 36 giờ; đối với nhiều cơn bão có quỹ đạo ổn định đã dự báo trước từ 60-72 giờ, cảnh báo trước 48-72h các đợt không khí lạnh gây rét đậm, rét hại. Tiêu biểu là đã dự báo khá chính xác cơn bão số 6 năm 2006 (Xangsane) đổ bộ vào TP. Đà Nẵng, cơn bão số 9 (Ketsana) năm 2009 đổ bộ vào Quảng Nam-Quảng Ngãi, cơn bão số 8 (Sơn Tinh) năm 2012 đổ bộ vào Thái Bình, cơn bão số 14 (HaiYan) năm 2013 đổ bộ vào Quảng Ninh, cơn bão số 2 (Rammasun) năm 2014 đổ bộ vào Quảng Ninh... Đó là những cơn bão mạnh nhất trong vòng 15 năm trở lại đây (có 2 cơn bão ở mức siêu bão) có những diễn biến hết sức phức tạp cả về đường đi và cường độ, nhưng do dự báo đúng thời gian và nơi bão độ bộ hoặc ảnh hưởng đã góp phần làm giảm tới mức thấp nhất những thiệt hại do bão gây ra.

Từ thực tiễn công tác PCTT, chúng ta đã rút ra bài học kinh nghiệm, phải dựa vào nhân dân, chính quyền cơ sở và phòng ngừa là chính. Việc đào tạo kỹ năng PCTT cho cộng đồng là rất quan trọng, nhất là các kỹ năng liên quan đến nước. Công tác dự báo kịp thời, chính xác, cụ thể và thông tin sâu rộng đến các cơ quan chức năng và người dân sẽ chủ động trong chỉ đạo điều hành và ứng phó phù hợp. Cần phải được thực hiện thường xuyên, liên tục, kịp thời và sinh động công tác thông tin, truyền thông để người dân nắm bắt được diễn biến thiên tai, chỉ đạo của các cấp chính quyền và ứng phó kịp thời. Khi tổ chức bộ máy PCTT được kiện toàn, phân công nhiệm vụ rõ ràng cho các thành viên, cơ chế phối hợp được xây dựng cụ thể, thực hiện đồng bộ, được đầu tư, trang thiết bị chuyên dùng sẽ chủ động, phản ứng nhanh, phù hợp với các tình huống thiên tai và giảm thiểu thiệt hại. Lực lượng ứng phó và trang thiết bị tìm kiếm cứu nạn cần phải được bố trí sẵn sàng tại các khu vực trọng điểm, có nguy cơ cao để ứng phó với các tình huống có thể xảy ra.

NGUYỄN VĂN DŨNG

Tổng cục Khí tượng Thủy văn