THÔNG BÁO: WEBSITE HIỆN ĐANG TRONG QUÁ TRÌNH CHẠY THỬ NGHIỆM
Thứ 2, 11/12/2017
Hotline: 0988003355

Tăng cường công tác quản lý cát, sỏi lòng sông

Tình trạng khai thác cát, sỏi trái phép hiện nay có nhiều diễn biến phức tạp, gây thất thoát tài nguyên, ONMT, tệ nạn xã hội; thất thu thuế, tiền cấp quyền KTKS; làm mất trật tự, an ninh. Vì vậy, việc tăng cường công tác QLNN và phòng ngừa, ngăn chặn vi phạm pháp luật trong hoạt động khai thác là một yêu cầu cấp thiết.

Ảnh minh họa

Thực trạng khai thác và quản lý cát, sỏi lòng sông hiện nay

Hiện nay, công tác lập, phê duyệt quy hoạch thăm dò, khai thác cũng như cấp phép khai thác và thanh tra, kiểm tra HĐKS chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa các địa phương liên quan. Theo thống kê, tính đến nay, hoạt động khai thác cát, sỏi trái phép vẫn còn diễn ra tại 20 tỉnh, thành phố, gây thất thoát tài nguyên, ONMT, thất thu thuế, tiền cấp quyền KTKS, đồng thời làm mất trật tự, an ninh, tệ nạn xã hội.

Cát, sỏi lòng sông được hình thành, phân bố theo quy luật tự nhiên, phụ thuộc vào lưu lượng, tốc độ dòng chảy, địa hình tích tụ, tốc độ bồi lắng và luôn cân bằng tại các lưu vực sông. Khi các hoạt động như khai thác cát, sỏi, nạo vét thường xuyên diễn ra, dòng chảy sẽ bị tác động gây nên sạt lở bờ sông, đất canh tác, làm thay đổi dòng chảy, gây ONMT… Hiện công tác quy hoạch thăm dò, khai thác cát, sỏi chỉ thực hiện trên các đoạn sông theo địa bàn của từng địa phương. Do đó, quy hoạch thăm dò, khai thác cát, sỏi phải tính đến nhu cầu sử dụng của khu vực, các địa phương liên quan và phải được đánh giá tác động môi trường chiến lược trên một quy hoạch chung theo lưu vực sông, bảo đảm tuân thủ các quy định bảo vệ lòng sông theo quy định của pháp luật về TNN và môi trường.

Bên cạnh đó, việc BVMT đối với các dự án khai thác cát, sỏi lòng sông cũng còn nhiều hạn chế khi hoạt động khai thác cát, sỏi lòng sông gây ONMT nghiêm trọng. Một số dự án nạo vét, khơi thông luồng lạch có biểu hiện doanh nghiệp lợi dụng để khai thác cát sỏi, hoạt động ngoài phạm vi dự án; thực hiện không đúng chuẩn tắc thiết kế, gây tác động xấu đến môi trường, sạt lở bờ sông; ảnh hưởng đất canh tác, sinh hoạt của người dân, gây bức xúc trong dư luận.

Giải pháp cho thời gian tới

Để tăng cường hiệu quả công tác quản lý cát, sỏi lòng sông, ngăn chặn vi phạm pháp luật trong lĩnh vực này. Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tổ chức thực hiện nghiêm các quy định pháp luật hiện hành và sự chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ theo Chỉ thị số 03/CT-TTg.

Đầu tiên, cần có sự phân cấp địa phương tổ chức cấp phép. Bộ GTVT chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan khẩn trương xây dựng dự thảo Nghị định ban hành Quy chế quản lý hoạt động nạo vét, duy tu các tuyến luồng hàng hải, vùng nước cảng biển và luồng đường thủy nội địa, trong đó lưu ý quy định phân cấp giao địa phương tổ chức cấp phép, thực hiện các dự án nạo vét, duy tu các tuyến luồng có tận thu sản phẩm, trình Chính phủ trước ngày 30/9/2017 để triển khai thực hiện từ năm 2018. Đồng thời, phối hợp với Bộ Công an, các địa phương chỉ đạo lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra phương tiện giao thông đường thủy, kiên quyết xử lý phương tiện hoạt động không có đăng ký, đăng kiểm, các phương tiện khai thác, vận chuyển cát, sỏi quá tải, không có nguồn gốc xuất xứ hợp pháp. Bộ NN&PTNT chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương liên quan đánh giá tình trạng biển xâm thực; nghiên cứu, lập phương án sử dụng nguồn cát nhiễm mặn thu hồi từ các dự án nạo vét, duy tu luồng hàng hải để bồi đắp những khu vực bờ biển bị xâm thực, công trình lấn biển, chống BĐKH; tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn, phát triển bền vững khu vực bị ảnh hưởng từ việc khai thác cát, vấn đề sạt lở ven sông, ven biển cũng như tác động cộng hưởng ở các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long và Trung Trung Bộ.

Thành lập Đoàn kiểm tra một số dự án nạo vét cát, sỏi lòng sông. Bộ TN&MT hướng dẫn UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong việc lập quy hoạch thăm dò, khai thác cát, sỏi lòng sông, khắc phục tình trạng không tương đồng về độ sâu khai thác cát, sỏi lòng sông trong cùng một lưu vực có nguy cơ ảnh hưởng an toàn các công trình thủy lợi; nghiêm cấm quy hoạch khai thác cát sỏi tại những khu vực có nguy cơ sạt lở cao, các khu vực đang có xu thế thay đổi chế độ thủy văn, thủy lực; hướng dẫn UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương để sớm hoàn thành việc xây dựng, phê duyệt phương án bảo vệ khoáng sản chưa khai thác; quy chế phối hợp quản lý khoáng sản ở khu vực giáp ranh giữa các địa phương. Cùng với đó phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương liên quan trong việc kiểm tra, giám sát hoạt động nạo vét, khơi thông luồng, kết hợp thu hồi cát; thành lập Đoàn kiểm tra một số dự án nạo vét, khơi thông luồng, đề xuất các biện pháp tăng cường quản lý dự án, nhất là các dự án gây bức xúc dư luận xã hội đã được báo chí phản ánh. Bộ Công an chỉ đạo mở các đợt cao điểm tấn công trấn áp tội phạm và vi phạm pháp luật trong hoạt động khai thác cát, sỏi tại các địa phương; chỉ đạo công an các địa phương phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan trên địa bàn tăng cường kiểm tra, xử lý các hoạt động khai thác cát, sỏi trái phép theo đúng quy định của pháp luật. Trường hợp vi phạm nghiêm trọng chuyển cơ quan điều tra để xử lý hình sự.

Bộ Xây dựng tăng cường hướng dẫn việc sản xuất và sử dụng cát nhân tạo thay thế cát tự nhiên trong xây dựng; bổ sung các tiêu chuẩn, quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật sử dụng vật liệu thay thế cát tự nhiên trong san lấp; đẩy mạnh việc nghiên cứu sử dụng cát nhiễm mặn để phục vụ nhu cầu san lấp và làm vật liệu xây dựng trong nước; đồng thời, xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật sử dụng loại vật liệu này. Khẩn trương rà soát, xác định cân đối cung - cầu cát, sỏi xây dựng và cát san lấp trong nước, đề xuất giải pháp sử dụng các vật liệu thay thế nhằm tiết kiệm tài nguyên cát, sỏi; phối hợp với các địa phương và cơ quan liên quan có các giải pháp khắc phục tình trạng thiếu hụt về vật liệu xây dựng hiện nay cũng như thời gian tới.

Bộ Tài chính cần có biện pháp quản lý chặt chẽ hóa đơn thuế đối với việc mua bán cát, sỏi xây dựng; ngăn chặn có hiệu quả tình trạng mua bán, sử dụng bất hợp pháp, hợp thức hóa chứng từ đầu vào đối với cát, sỏi xây dựng mua vào; chỉ đạo các đơn vị Thuế tăng cường phối hợp với các cơ quan liên quan trong thanh tra, kiểm tra các doanh nghiệp có hoạt động khai thác cát, sỏi trên địa bàn; có giải pháp ngăn chặn kịp thời hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động khai thác, kinh doanh cát, sỏi và chống thất thu NSNN. Bộ Công Thương chỉ đạo lực lượng Quản lý thị trường phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị liên quan tăng cường kiểm tra, kiểm soát, ngăn chặn việc vận chuyển, kinh doanh cát, sỏi không rõ nguồn gốc; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động các tổ chức, cá nhân hoạt động thương mại trên địa bàn thực hiện nghiêm việc không khai thác, vận chuyển cát, sỏi trái phép, kinh doanh cát, sỏi không rõ nguồn gốc xuất xứ, không bảo đảm điều kiện kinh doanh. UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phải tăng cường công tác kiểm tra, yêu cầu các đơn vị khai thác cát chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về thả phao, cắm mốc khu vực khai thác, thông báo niêm yết công khai thông tin của mỏ về diện tích, số lượng tàu hoạt động... để các lực lượng chức năng và nhân dân giám sát; kiểm tra toàn diện các bến, bãi kinh doanh tập kết vật liệu xây dựng trên địa bàn; kiên quyết xử lý những bến, bãi lập sai quy định để lợi dụng tiêu thụ cát, sỏi trái phép, không rõ nguồn gốc; phối hợp chặt chẽ với các địa phương giáp ranh trong việc quản lý khoáng sản nói chung và khai thác cát, sỏi lòng sông nói riêng; xử lý nghiêm các tụ điểm khai thác cát, sỏi lòng sông trái phép; kiểm soát chặt chẽ các bến bãi tập kết cát và vật liệu xây dựng trên địa bàn.

Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động khai thác cát, sỏi trên địa bàn; kiên quyết xử lý các tổ chức, cá nhân và trách nhiệm người đứng đầu địa phương nếu để xảy ra tình trạng khai thác, lập bến bãi thu mua cát, sỏi trái phép.

HƯƠNG TRÀ